Το μπρόκολο, είναι ετήσιο φυτό της οικογένειας των Σταυρανθών του γένους Βράσσικα (Brassica oleracea var., italica), με καταγωγή την Ιταλία. Υπάγεται κι αυτό στην οικογένεια των Cruciferae ενώ ανήκει στην ίδια οικογένεια λαχανικών με το λάχανο και το κουνουπίδι. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, καλλιεργήθηκε αρχικά από τους Ρωμαίους και εισήχθη στην Αγγλία στις αρχές του 16ου αιώνα. Το μπρόκολο έφτασε αργότερα στις Ηνωμένες Πολιτείες ενώ αυξήθηκε σημαντικά η παραγωγή του στις αρχές του 1800. Η πρώτη αποστολή από τη δύση στην ανατολή ήταν το 1923, ενώ έγινε ένα σημαντικό λαχανικό στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '30.

Ποσοστά περιεκτικότητας σε θρεπτικά στοιχεία

Παρόλο που το μπρόκολο περιέχει 91% νερό συνεισφέρει στο διαιτολόγιο σημαντικές ποσότητες θρεπτικών ουσιών. Είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε βιταμίνη C, φολικό οξύ, βιταμίνη Β1, βιταμίνη Α, Β-καροτίνη, σίδηρο, μαγνήσιο, κάλιο, ασβέστιο και σχεδόν σε όλα τα υπόλοιπα ιχνοστοιχεία και βιταμίνες ενώ αποτελεί κύρια πηγή κυτταρινών. Το όνομα broccoli, προέρχεται από τον πληθυντικό της Ιταλικής λέξης broccolo, που σημαίνει “η ανθισμένη κορυφή ενός λάχανου”.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Τα μπρόκολα είναι φυτά διετή, καλλιεργούμενα ως μονοετή. Καλλιεργούνται για την ταξιανθία τους (ανθοκεφαλή) η οποία όσο είναι ανώριμη είναι φαγώσιμη και πλούσια σε ωφέλιμα συστατικά.

Για το σχηματισμό της απαιτείται η έκθεση των φυτών σε χαμηλές θερμοκρασίες. Οι ιδανικές θερμοκρασίες για την ανάπτυξη του μπρόκολου είναι μεταξύ 7 και 29 βαθμών Κελσίου. Όχι όμως μεγαλύτερες από 38 βαθμούς Κελσίου. Το ιδανικό εύρος θερμοκρασίας είναι μεταξύ 15 και 20 βαθμών Κελσίου. Έτσι η χειμερινή καλλιέργεια των μπρόκολων, γενικώς, πρέπει να θεωρείται ως η πιο βέβαιη. Η θερινή, δηλαδή η σπορά της ανοίξεως και η μεταφύτευση του Απριλίου - Μαΐου, αφήνεται στη τύχη, εξαιτίας της πολλής ζέστης και της ξηρασίας του καλοκαιριού. Το θέμα είναι ότι, στη περίπτωση αυτή, η καλλιέργεια επιβάλλεται να πραγματοποιείται σε σφικτά χώματα και σε τοποθεσίες με λίγη σκιά, αλλά με πολλά νερά. Σε γενικές γραμμές όμως τα θερινά κουνουπίδια δεν αναπτύσσουν κεφάλια μεγάλα ούτε άνθη πυκνά. Η σπορά των μπρόκολων μπορεί να γίνει σε όλες τις εποχές, εκτός από το καλοκαίρι. Για την απόκτηση ανοιξιάτικης παραγωγής, η σπορά πρέπει να εκτελείται τον Αύγουστο - Σεπτέμβριο. Για φθινοπωρινή, από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο. Η μεταφύτευση πραγματοποιείται, αναλόγως της εποχής της σποράς. Τα φυτά πού προέρχονται από πολύ πρώιμη σπορά, Φεβρουάριου - Μαρτίου, μεταφυτεύονται τον Απρίλιο - Μάιο, ή από οψιμότερη σπορά τον Ιούλιο - Αύγουστο. Από την άλλη τα φυτά πού προέρχονται από σπορά του Αυγούστου - Σεπτεμβρίου, μεταφυτεύονται τον Οκτώβριο - Νοέμβριο. Κατά τη διάρκεια της μεταφύτευσης, τα χρησιμοποιούμενα φυτά επιβάλλεται να είναι ξεριζωμένα, φρέσκα και να προέρχονται από πότισμα, για να μη χάνουν καθόλου από τις ρίζες τους.

Τα μπρόκολα αναπτύσσουν μεγάλα και φαρδιά φύλλα γύρω από τον κορμό τους.

Ο συνήθης τρόπος φύτεψης των μπρόκολων είναι σε σειρές.

Η απόσταση φυτού από φυτό στην ίδια σειρά είναι 30 με 60 εκατοστά.

Η απόσταση των σειρών μεταξύ τους είναι 60 με 90 εκατοστά.

ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ

Calabrese

Ποικιλία μπρόκολου Calabrese

Μεσοπρώιμη ποικιλία 80 ημερών, με φυτό ζωηρό μετρίων διαστάσεων. Τα κεφάλια που παράγονται είναι βάρους περίπου 1,5kg, μεσαίου πράσινου χρώματος με παραγωγή αρκετών πλαγίων μικρών κεφαλών μετά την συγκομιδή του κεντρικού.

Violetto

Μεσοπρώιμη ποικιλία 85-90 ημερών για γενική χρήση. Το φυτό είναι μεσαίου μεγέθους με ελαφρά πεπλατυσμένο στρογγυλό κεφάλι και έντονο βυσσινί - κόκκινο χρώμα μετρίου μεγέθους.

Ironman F1

Υβρίδιο για φύτευση στο χωράφι την άνοιξη (συγκομιδή σε 81 ημέρες), και καλοκαίρι (συγκομιδή σε 64 ημέρες). Αποδίδει καλής ποιότητος κεφαλές βάρους 450 - 750gr σκούρου πρασίνου χρώματος με καθαρά στελέχη. Αντέχει ικανοποιητικά στη ζέστη, είναι ανθεκτικό στο ωίδιο, στις βακτηρίωση και στο στρες. Δεν παράγει ανθοκυάνες στις όψιμες φθινοπωρινές καλλιέργειες.

ΑΡΔΕΥΣΗ

Το μπρόκολο χρειάζεται πότισμα για να αναπτυχθεί και να δώσει υψηλή και ποιοτική παραγωγή. Η επανάληψη του ποτίσματος εξαρτάται τόσο από τους κλιματικές συνθήκες, όσο και από τον τύπο εδάφους. Τα αμμώδη εδάφη χάνουν γρήγορα την υγρασία τους και χρειάζονται πιο συχνό πότισμα, ενώ τα αργιλώδη κρατούν πολύ υγρασία και χρειάζονται προσοχή στην ποσότητα του νερού, ώστε να μην σαπίσουν τα φυτά. Το πότισμα πρέπει να είναι αρκετό ώστε το χώμα να είναι πάντα υγρό, χωρίς όμως το νερό να λιμνάζει. Το καλοκαίρι συνήθως η άρδευση είναι καθημερινή. Το χειμώνα πρέπει να είναι σύμφωνη με τις καιρικές συνθήκες. Τις βροχερές μέρες περιορίζεται ή σταματάει εντελώς, όταν οι βροχοπτώσεις είναι έντονες ή συνεχείς και συνεχίζεται κανονικά όταν δεν βρέχει. Το σημαντικό είναι να διατηρείται στεθερή υγρασία και να μην υπάρχουν περίοδοι ξηρασίας. Το φυτό όσο αναπτύσσεται, τόσο περισσότερο νερό χρειάζεται. Όσο το φυτό είναι μικρό, το πότισμα γίνεται με μικρές δόσεις ή ανά μεγαλύτερα διαστήματα, όταν το έδαφος φαίνεται να στεγνώνει. Όταν τα φυτά μεγαλώσουν το πότισμα γίνεται πιο εντατικό και δεν σταματάει, μέχρι να τελειώσει η συγκομιδή. Ο πιο συνηθισμένος τρόπος άρδευσης είναι ο καταιονισμός.

ΛΙΠΑΝΣΗ

Συστήνεται η προσθήκη κοπριάς ή κομπόστ στο χώμα, πριν τη μεταφύτευση.
Άζωτο: Οι απαιτήσεις σε Άζωτο (N) ποικίλουν ανάλογα με το αν η καλλιέργεια είναι πρώιμη ή όψιμη. Στις πρώιμες καλλιέργειες κουνουπιδιού χορηγείται μικρή ποσότητα αζώτου μόνο κατά τη βασική λίπανση. Στις μεσοπρώιμες δίνεται περισσότερο άζωτο και στις όψιμες καλλιέργειες ακόμα περισσότερο (μοιράζεται στη βασική και σε 2-–3 επιφανειακές λιπάνσεις).
Φώσφορος: 6-10 μονάδες κατά τη βασική λίπανση.
Κάλιο: 20-–30 μονάδες κατά τη βασική λίπανση. Στις όψιμες καλλιέργειες ακολουθεί και μια επιφανειακή χορήγηση (διαλυτή μορφή)

ΕΧΘΡΟΙ

Πιερίς

Ο πιο σημαντικός εχθρός του είναι η πιερίς (Pieris brassicae). Η κάμπια της λευκής πεταλούδας των Σταυρανθών τρέφεται με το φύλλωμα και προκαλεί μεγάλες ζημιές στην καλλιέργεια. Θα πρέπει κατά διαστήματα να επιθεωρούμε την καλλιέργεια και να αφαιρούμε με το χέρι τις νεαρές κάμπιες, που συνήθως βρίσκονται στο κάτω μέρος των φύλλων. Ο ψεκασμός ακόμα των φυτών με το βακτήριο Bacillus thurigiensis (Βάκιλος της Θουριγγίας) καταστρέφει τις κάμπιες του λεπιδόπτερου. Παράγει τοξίνη που παραλύει τις νεαρές κάμπιες. Ο ψεκασμός είναι σκόπιμο να γίνεται κάθε 15 ημέρες και μέχρι το σχηματισμό των κεφαλιών. Ένας άλλος τρόπος αναφέρεται στον ψεκασμό των φυτών με αλεύρι σίκαλης, καθώς οι κάμπιες τρεφόμενες με αυτό, φουσκώνουν και τελικά πεθαίνουν.

Μύγα

Η μύγα (Delia radicum) αποτελεί έναν από τους πιο σοβαρούς εχθρούς όλων των σταυρανθών. Τα νεαρά άτομα που βγαίνουν από τα αυγά εισέρχονται στο φυτό και ανοίγουν στοές. Τα φυτά εμφανίζονται μαραμένα και τελικά ξηραίνονται. Το έντομο εμφανίζεται σε μεγάλους πληθυσμούς τους μήνες Μάιο και Ιούνιο. Έτσι σε περιοχές που γνωρίζουμε την ύπαρξη του εντόμου μπορούμε να ξεκινήσουμε την καλλιέργεια πιο νωρίς την άνοιξη ή το φθινόπωρο. Εφαρμόζουμε αμειψισπορά με φυτά που δεν ανήκουν στην οικογένεια των σταυρανθών. Μετά από μια προσβολή εφαρμόζουμε συχνά σκαλίσματα το χειμώνα, έτσι ώστε οι διαχειμαζόμενες μορφές του εντόμου να εκτεθούν στους φυσικούς τους εχθρούς.

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

Περονόσπορος

Η ασθένεια οφείλεται σε προσβολή από τον μύκητα Peronospora brassicae. Τα συμπτώματα εκδηλώνονται τόσο στα φύλλα όσο και στις κεφαλές των φυτών. Στα μεν πρώτα σχηματίζονται υποκίτρινες κηλίδες περιορισμένες από τα νεύρα, ενώ στα φύλλα των κεφαλών σχηματίζονται μικρές βυθισμένες καστανές κηλίδες. Αργότερα οι προσβεβλημένοι ιστοί γίνονται δερματώδεις και νεκρώνονται. Στις κεφαλές του κουνουπιδιού σχηματίζονται επίσης καστανόμαυρες κηλίδες. Για την αντιμετώπιση εφαρμόζουμε 3ετή αμειψισπορά με φυτά που δεν ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Απομακρύνουμε προσβεβλημένα φύλλα της βάσης και σε έντονες προσβολές ψεκάζουμε με χαλκούχα σκευάσματα. Προληπτικά απολυμαίνουμε το σπόρο και λαμβάνουμε μέτρα για τον αερισμό της καλλιέργειας.

Ωΐδιο

Προσβολή φύλλου μπρόκολου λόγω Ωϊδίου

Η ασθένεια αυτή οφείλεται στο μύκητα Erysiphe cruciferarum. Το βασικό σύμπτωμα είναι η ανάπτυξη κίτρινων κηλίδων με λευκή εξάνθηση στην πάνω επιφάνεια των φύλλων. Ξεκινάμε την καλλιέργεια πιο αργά (ανοιξιάτικη παραγωγή) για να αποφύγουμε την ασθένεια. Απομακρύνουμε επιπλέον τα προσβεβλημένα φύλλα και τυχόν υπολείμματα της καλλιέργειας. Σε έντονες προσβολές ψεκάζουμε με θειούχα σκευάσματα.

Αλτερνάρια

Η αλτερνάρια είναι μία ασθένεια που οφείλεται στον μύκητα Alternaria brassicae. Προσβάλλονται όλα τα υπέργεια μέρη του φυτού σε όλα τα στάδια της ανάπτυξης τους. Οι σημαντικότερες προσβολές εκδηλώνονται με κηλιδώσεις των ανθοκεφαλών, καθώς υποβαθμίζεται η ποιότητα του προϊόντος. Η ασθένεια αναπτύσσεται σε συνθήκες υψηλής υγρασίας του εδάφους και γι αυτό κύριο μέτρο πρόληψης αποτελεί η αποφυγή υπερβολικής υγρασίας στο έδαφος. Η εφαρμογή 3 - 4ετούς αμειψισποράς, η απομάκρυνση των προσβεβλημένων φυτών και η καταστροφή των υπολειμμάτων της καλλιέργειας μειώνουν αρκετά την πιθανότητα εμφάνισης της ασθένειας.

Μη σχηματισμός ανθοκεφαλών

Εμφανίζεται σε ορισμένα φυτά της καλλιέργειας και οφείλεται κυρίως στην προσβολή των οφθαλμών ή των ανθοκεφαλών στα πρωταρχικά τους στάδια ανάπτυξης από τη μύγα του λάχανου.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ

Ξεκινά από την κεντρική ανθοκεφαλή (κορυφαία), όταν αυτή φτάσει σε κατάλληλο μέγεθος, τα άνθη είναι μικρά κα η κεφαλή συνεκτική. Καθυστέρηση στη συγκομιδή έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη των ανθέων, τη χαλάρωση της ανθοκεφαλής και την υποβάθμιση της ποιότητας. Μετά την αφαίρεση της κεντρικής ανθοκεφαλής δίνεται η δυνατότητα στην ανάπτυξη πλευρικών ανθοκεφαλών, οι οποίες βέβαια είναι μικρότερες σε μέγεθος. Κατά την συγκομιδή οι ανθοκεφαλές κόβονται με μέρος του στελέχους μήκους 10 - 15cm περίπου και στη συνέχεια τις βάζουμε αμέσως στο ψυγείο. Η συνολική του απόδοση μπορεί να φθάσει μέχρι 1,5 τόνο ανθοκεφαλές στο στρέμμα.

Οφέλη για την υγεία

Το μπρόκολο περιέχει υψηλά επίπεδα της ουσίας γλυκοζιδάσης η οποία όταν διασπάται στον οργανισμό παράγει μια άλλη ουσία (ισοθιοκινάτες) που αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους αντικαρκινικούς παράγοντες στη διατροφή (Nutr Cancer 2006). Επίσης, έχει αποδειχθεί σημαντικός σύμμαχος του οργανισμού απέναντι στα καρδιαγγειακά νοσήματα και άλλες ασθένειες.
Πιο αναλυτικά, το μπρόκολο φαίνεται πως αποτελεί πολλαπλό όπλο κατά του καρκίνου. Ως σκουροπράσινο λαχανικό σε πολλές εργαστηριακές μελέτες αποδεικνύεται ιδανικό λόγω της αντικαρκινικής του δράσης, (J Med Food, 2003). Υπάρχουν τουλάχιστον δώδεκα φυτοχημικές ουσίες στο μπρόκολο που παρουσιάζουν ενδιαφέρουσες αντικαρκινικές δράσεις. Δεν έχει ακόμη ανακαλυφθεί κατά πόσο οι ουσίες αυτές δρουν συνεργιστικά ή εάν η κάθε μια από αυτές έχει τη δική της ξεχωριστή δράση. (University of Ochio, 1999).

ΠΗΓΕΣ

Συγκομιδή μπρόκολου

Μπρόκολο: πληροφορίες για την καλλιέργεια

ecotimes

ΚΟΥΝΟΥΠΙΔΙ & ΜΠΡΟΚΟΛΟ

Κουνουπίδι: πληροφορίες για την καλλιέργεια

ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Καλλιέργεια

Οφέλη στη διατροφή

Μπρόκολο: Η πηγή που καταπολεμά τις ασθένειες

Μπρόκολο: o πράσινος σύμμαχος της υγείας μας